Grzegorz Oparczyk
Wiceprezes Zarządu
Tel. +48 607 458 538
grzegorz.oparczyk@ekonorm.pl
Obowiązki dotyczące systemu LDAR, monitorowania nieszczelności i naprawy instalacji gazowych, w tym LNG, w kontekście Rozporządzenia implementującego Dyrektywę Metanową (2023/1474) można znaleźć w różnych częściach tego rozporządzenia. Poniżej wymieniam kluczowe zapisy, które nakładają te obowiązki:
1. Artykuł 3 – Obowiązki dotyczące wykrywania nieszczelności i naprawy
Artykuł 3 ust. 1 nakłada obowiązek, by operatorzy instalacji gazowych przeprowadzali regularne inspekcje wykrywające nieszczelności w obiektach związanych z transportem, przechowywaniem i dystrybucją gazów ziemnych, w tym LNG.
Operatorzy muszą wdrożyć system LDAR (Leak Detection and Repair), który umożliwia wykrywanie nieszczelności, zwłaszcza w odniesieniu do metanu.
Określa się tu również metody wykrywania nieszczelności, w tym technologię detekcji (np. kamery termograficzne, detektory gazów, ultradźwiękowe wykrywanie nieszczelności).
2. Artykuł 4 – Regularność monitorowania i częstotliwość inspekcji
Artykuł 4 ust. 2 określa, jak często należy przeprowadzać kontrole szczelności i jak ważna jest regularność monitorowania instalacji. W szczególności mówi się o tym, że operatorzy muszą przeprowadzać regularne inspekcje pod kątem nieszczelności w przypadku wszystkich elementów instalacji gazowych.
W przypadku rurociągów i innych elementów infrastruktury, operatorzy muszą również stosować odpowiednią częstotliwość kontroli, zależnie od ryzyka emisji metanu i innych gazów.
3. Artykuł 5 – Detekcja i naprawa nieszczelności
Artykuł 5 ust. 1 nakłada obowiązek usuwania wykrytych nieszczelności w określonych ramach czasowych, co oznacza, że operatorzy muszą podjąć działania naprawcze niezwłocznie po wykryciu nieszczelności, aby zminimalizować emisje metanu.
Zawiera się tu także wytyczne dotyczące procedur naprawczych, w tym wymiany uszkodzonych komponentów oraz uszczelniania połączeń, zaworów, rur i innych elementów infrastruktury.
4. Artykuł 7 – Metody pomiarowe i technologie
Artykuł 7 ust. 1 wskazuje, że wykrywanie nieszczelności powinno odbywać się za pomocą technologii dostosowanych do specyfiki instalacji, w tym wykrywania gazów (metan, LNG) przy użyciu nowoczesnych narzędzi pomiarowych (np. detektory gazów, kamery termograficzne, urządzenia ultradźwiękowe).
Operatorzy muszą wybierać technologie, które są w stanie wykrywać nawet najmniejsze nieszczelności, które mogą prowadzić do istotnych emisji metanu lub innych gazów.
5. Artykuł 9 – Dokumentacja i raportowanie
Artykuł 9 ust. 2 nakłada obowiązek prowadzenia dokumentacji dotyczącej wykrytych nieszczelności oraz przeprowadzonych działań naprawczych, a także raportowania tych informacji do organów państwowych.
Operatorzy są zobowiązani do zbierania danych o inspekcjach i naprawach, w tym o rodzaju wykrytych nieszczelności, metodach detekcji, czasie naprawy i efektywności działań.
6. Artykuł 12 – Przeglądy i audyty
Artykuł 12 ust. 1 przewiduje obowiązek przeprowadzania audytów i przeglądów w celu oceny skuteczności systemu monitorowania nieszczelności i napraw. Obejmuje to zarówno wewnętrzne audyty, jak i audyty zewnętrzne, które pozwalają sprawdzić zgodność z wymaganiami rozporządzenia i Dyrektywy Metanowej.
7. Artykuł 13 – Sankcje i odpowiedzialność
Artykuł 13 ust. 3 określa konsekwencje w przypadku niewykonania obowiązków związanych z wykrywaniem i naprawą nieszczelności, w tym możliwe kary finansowe oraz inne sankcje za niezastosowanie się do wymagań dotyczących LDAR i ochrony przed emisjami metanu.
8. Artykuł 14 ust. 2 – Obowiązek wykrywania nieszczelności
Artykuł 14 ust. 2 precyzuje, że operatorzy systemów gazowych, w tym ci odpowiedzialni za transport i magazynowanie gazu (w tym LNG), są zobowiązani do przeprowadzania systematycznych kontrol w celu wykrywania nieszczelności, szczególnie w miejscach o największym ryzyku emisji metanu.
Przepis ten podkreśla konieczność wykorzystania odpowiednich metod i technologii detekcji, takich jak systemy LDAR, które umożliwiają skuteczne wykrywanie i lokalizowanie nieszczelności, w tym w krytycznych elementach instalacji, takich jak rurociągi, zawory, połączenia, czy urządzenia stosowane w procesach skraplania gazu (LNG).
Operatorzy muszą regularnie monitorować instalacje gazowe, zapewniając odpowiednią częstotliwość inspekcji, uwzględniając specyfikę urządzeń, w tym skroplony gaz ziemny, który wymaga szczególnej ostrożności w kontekście detekcji.
9. Artykuł 14 ust. 7 – Terminowe naprawy nieszczelności
Artykuł 14 ust. 7 mówi o obowiązku terminowego usuwania wykrytych nieszczelności. Operatorzy muszą podjąć działania naprawcze w określonym czasie, który jest dostosowany do rodzaju nieszczelności i ryzyka emisji metanu. Nieszczelności muszą być usuwane niezwłocznie, szczególnie te, które mogą prowadzić do znacznych emisji.
W przypadku gazów skroplonych (LNG), które mogą wywoływać poważne zagrożenia, operatorzy są zobowiązani do jak najszybszego usunięcia problemu w celu zapewnienia bezpieczeństwa instalacji i ograniczenia emisji do atmosfery.
Ust. 7 może również określać szczegóły dotyczące procedur naprawczych oraz monitorowania skuteczności przeprowadzonych działań.
10. Artykuł 14 ust. 8 – Raportowanie i dokumentacja
Artykuł 14 ust. 8 nakłada obowiązek prowadzenia szczegółowej dokumentacji dotyczącej wykrytych nieszczelności oraz przeprowadzonych działań naprawczych, a także raportowania tych informacji odpowiednim organom państwowym.
Dokumentacja ta ma służyć jako dowód w przypadku audytów i kontrol, a także zapewniać przejrzystość w zakresie działań podejmowanych przez operatorów w celu zmniejszenia emisji metanu.
Operatorzy muszą również regularnie raportować wyniki monitorowania, w tym dane o wykrytych nieszczelnościach, zastosowanych technologiach detekcji, oraz o czasie reakcji na nieszczelności i ich naprawie.
5 maja 2025 r. to kluczowa data w kontekście implementacji systemu LDAR (Leak Detection and Repair) w sektorze gazowym, w tym dla instalacji LNG. Zgodnie z Artykułem 14 ust. 2 Rozporządzenia 2024/1787 w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze gazów ziemnych, operatorzy instalacji są zobowiązani do przedłożenia właściwym organom państwowym programu LDAR dla istniejących zakładów górniczych do dnia 5 maja 2025 r.
Program ten musi zawierać szczegółowy opis badań LDAR oraz działań, wraz z harmonogramem ich przeprowadzenia, zgodnie z wymaganiami określonymi w Artykule 14 oraz Załączniku I do rozporządzenia. W przypadku nowych zakładów górniczych, program LDAR należy przedłożyć w ciągu 6 miesięcy od daty ich uruchomienia.
Operatorzy powinni rozpocząć pierwsze badanie LDAR typu 2 w odniesieniu do wszystkich komponentów, za które są odpowiedzialni, jak najszybciej począwszy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. W każdym przypadku pierwsze badanie LDAR typu 2 dla istniejących zakładów górniczych należy przeprowadzić do dnia 5 maja 2026 r.
Warto również zauważyć, że operatorzy są zobowiązani do stosowania najnowocześniejszych praktyk branżowych i najlepszych dostępnych technologii do badań LDAR, do czasu przyjęcia norm lub wymagań technicznych ustanowionych zgodnie z Artykułem 32 rozporządzenia.
Podsumowując, 5 maja 2025 r. to ostateczny termin na przedłożenie programu LDAR dla istniejących zakładów górniczych, a rozpoczęcie pierwszego badania LDAR typu 2 dla tych zakładów powinno nastąpić do dnia 5 maja 2026 r.
